); ga('send', 'pageview');
How did Jeff Bezos Scale Amazon Without Destroying Its Entrepreneurial Culture

Amazon: phát triển mà không làm mai một văn hoá startup

Viết bởi Boris Wertz ngày 17, tháng 5, 2016.

Điều hành một startup khác với điều hành một công ty lớn rất nhiều. Khi qui mô công ty còn nhỏ, các nhà sáng lập có thể dễ dàng nắm bắt hoạt động của công ty và đảm bảo mọi công việc quan trọng đều được thực hiện. Nhưng đến khi startup phát triển và mở rộng, nhà sáng lập không thể nào nhúng tay tham gia từ A-Z nữa. Nhiều công ty dần xa rời khách hàng; qui trình làm việc trở nên trì trệ; tuyển dụng nhân sự mắc phải sai lầm. Chúng ta đều đã chứng kiến những sai lầm này, kể cả ở những startup xuất sắc.

Phép màu của Amazon là ở chỗ: dù là một công ty khổng lồ, nhưng ở một số khía cạnh chủ chốt, Amazon vẫn vận hành như một startup do nhà sáng lập điều khiển. Điều này một phần là vì Jeff Bezos, CEO của Amazon, có ảnh hưởng rất lớn đến văn hoá của toàn bộ công ty. Bên cạnh đó, Bezos đã phát triển một số công cụ độc đáo nhằm duy trì và củng cố những giá trị cốt lõi của mình trong công ty, chẳng hạn như:

1. Chú trọng vào khách hàng

Amazon có một qui trình phát triển sản phẩm độc nhất vô nhị: trước khi bắt đầu một dự án mới, giám đốc sản phẩm sẽ soạn một thông cáo báo chí nội bộ để 'công bố' về sản phẩm đó. Cách tiếp cận trái với qui trình thông thường này giúp cho cả đội ngũ phát triển hiểu rõ giá trị của sản phẩm đối với khách hàng (VD: sản phẩm này giải quyết vấn đề gì cho người dùng). Một cựu giám đốc ở Amazon đã mô tả phương pháp này như sau: "Chúng tôi muốn đi ngược và bắt đầu từ phía khách hàng thay vì bắt đầu từ ý tưởng sản phẩm rồi sau đó cố đóng khung khách hàng vào sản phẩm đó."

Nếu như cả đội ngũ làm sản phẩm không nghĩ ra được một thông cáo báo chí đủ thu hút, điều đó có nghĩa hoặc là họ cần dành thêm thời gian suy ngẫm thêm, hoặc là sản phẩm của họ không đáng được phát triển.

Bài tập viết một thông cáo báo chí ngắn gọn súc tích là một bài tập hay giúp tóm tắt nhu cầu của khách hàng và lợi ích sản phẩm mang lại. Tuy nhiên, một câu hỏi khác được đặt ra là: làm thế nào để đội ngũ làm sản phẩm có thể thực sự hiểu được những nhu cầu và thách thức mà khách hàng mang lại. Để rút ngắn khoảng cách giữa các nhà quản lý và người tiêu dùng, Amazon để cho họ thường xuyên làm công tác dịch vụ khách hàng. Tại AbeBooks, chúng tôi cũng áp dụng chính sách tương tự.

2. Cơ cấu tổ chức

Amazon có một qui luật khá nổi tiếng: Qui luật Hai chiếc pizza - nếu một nhóm dự án có thể ăn nhiều hơn 2 cái pizza, nhóm đó có quá nhiều người. Để giải quyết vấn đề này, họ sẽ chia nhỏ dự án và đội ngũ thực hiện. Từ đó các nhóm sẽ tinh gọn, hoạt động linh hoạt hơn và quản lý dễ dàng hơn.

Để hỗ trợ các nhóm làm việc với nhau, mỗi một sản phẩm ở Amazon đều phải có API (Application Programming Interface - giao diện lập trình ứng dụng), giống như khi phát triển sản phẩm cho một khách hàng ở ngoài. Với API, các đội dự án có thể hoạt động mà không phụ thuộc vào tốc độ làm việc của nhau cũng như bàn giao công việc cho nhau dễ dàng hơn. Nó thể hiện tầm nhìn của Bezos về một công ty phân quyền, trong đó các nhóm nhỏ có thể độc lập sáng tạo và hoạt động mà không bị các nhóm hay cá nhân khác chi phối.

3. Tuyển dụng

Khi một công ty phát triển và mở rộng đến một mức độ nào đó, nhà sáng lập không thể nào tham gia vào mọi quyết định của công ty nữa. Lúc này công ty cần phải có đội ngũ nhân sự có năng lực.

Trước đây, Bezos đã áp dụng chương trình tuyển dụng thông qua "bar raisers" tại Amazon. Đây là những nhân viên có khả năng nhìn người tốt và phụ trách phỏng vấn các ứng viên ứng tuyển vào Amazon. Họ có quyền phản đối bất kì một ứng viên nào, kể cả khi ứng viên ứng tuyển vào các vị trí hoàn toàn không thuộc lĩnh vực chuyên môn của họ. Bezos đã nói rằng chương trình này đã giúp loại bỏ bớt những ứng viên "lệch với văn hoá" của Amazon và giúp công ty có các quyết định tuyển dụng đúng đắn bằng cách chỉ tuyển người khi nhiều nhân viên ở các lĩnh vực đa dạng chấp thuận người đó.

Một chiến thuật dùng người khác của Amazon là giữ chân những nhà sáng lập mà họ có được khi mua lại các công ty khác. Ví dụ: vào năm 1998, khi mua lại Junglee, Amazon cũng thu nhận nhà sáng lập của công ty này là Mike George. Từ đó trở đi, Bezos đã rất nhiều lần tin tưởng giao cho George rất nhiều dự án mới như đưa marketplace ra các thị trường hay điều hành dự án nền tảng thanh toán quốc tế. Hiện Mike George đang phụ trách dự án Alexa.

Giữ chân các nhà sáng lập không phải là điều dễ làm: khi một ai đó sáng lập ra một công ty, họ muốn làm tướng chứ không muốn làm lính. Các nhà khởi nghiệp thường không hài lòng khi công ty mua lại startup của mình lại muốn dạy dỗ họ cách làm thế nào để điều hành doanh nghiệp mà chính họ "mang nặng đẻ đau" và "nuôi lớn." Bí quyết để Amazon thành công trong việc giữ chân những nhà sáng lập là cho họ không gian để thoả sức tung hoành.

Hỡi những nhà sáng lập của các startup đang còn ở giai đoạn phát triển ban đầu, bạn có thể dành nhiều thời gian hơn cho việc nghĩ cách làm sao để đưa được sản phẩm của mình ra thị trường hay thu hút được 1,000 hoặc 100,000 khách hàng đầu tư mà chưa để tâm tới các thách thức liên quan tới việc mở rộng qui mô công ty. Thế nhưng một số những công cụ ở trên có thể giúp ích rất nhiều cho startup của bạn kể cả khi bạn mới có 20-30 nhân viên. Hãy nhớ rằng không bao giờ là quá sớm để bắt đầu nghĩ về việc áp dụng những qui trình và công cụ đúng đắn nhằm giúp công ty phát triển mà không bị chệch hướng.

Xem bài viết gốc viết bởi Boris Wertz tại đây. Bản dịch do 500 Startups Việt Nam cung cấp.

Thành phố San Francisco
Tầng 6, 814 Mission,
San Francisco, CA 94103, USA

© 2010-2019 500 Startups

Khailee Ng and 500 Startups Have a Plan to Stop Founders from Committing Suicide

Khailee Ng và 500 Startups ngăn chặn các nhà sáng lập tự tử

Trong danh mục đầu tư với hơn 1,800 công ty của 500 Startups, đã có hai nhà sáng lập tự tử. 120 trong tổng số 600 startup được Quỹ I và Quỹ II của 500 Startups rót vốn giờ đã thất bại. Trong số 150 startup ở khu vực Đông Nam Á mà họ đã đầu từ vào, có ba nhà sáng lập hiện đang mắc bệnh ung thư. Đó là những con số mà Khailee Ng đưa ra khi chia sẻ về những tổn thất về người mà con đường khởi nghiệp đem lại.

"Ở 500 Startups, đây là một điều khiến chúng tôi lo lắng," Khailee Ng, Giám đốc điều hành của Quỹ chia sẻ tại hội thảo Tech in Asia Singapore 2017. Đó là lý do tại sao họ pitch ý tưởng về một "chương trình accelerator về quản lý cuộc sống cá nhân."

Khailee rất thẳng thắn và không hề tránh né khi đề cập tới cái giá mà các nhà sáng lập ở khắp nơi đang phải trả vì stress.

"Khi chúng ta hỏi một ai đó đang làm startup xem dạo này họ thế nào, câu trả lời mà ta thường nhận được là: Tốt lắm; công ty của tôi đang tăng trưởng 800% mỗi tháng, v.v... Thế nhưng đó chỉ là bề nổi, còn trên thực tế, sản phẩm của họ không tốt, khách hàng đang bỏ đi, họ chỉ còn đủ tiền để hoạt động 2 tháng nữa, người đồng sáng lập ghét họ, họ vừa tuyển phải một nhân viên dở, đội ngũ của họ ghét họ. Khi họ rời chỗ làm trở về nhà, có thể vợ/chồng họ ghét họ, đến chó mèo nuôi trong nhà cũng ghét họ, và họ còn không biết mình có nên làm việc mình đang làm hay không!" Khailee chia sẻ.

Khailee biết mình đang nói gì, bởi vì bản thân anh cũng đã từng sáng lập hai startup là GroupsMore và Says.com, phát triển các công ty đó nhanh chóng rồi bán lại cho Groupon và Catcha Group. Anh cũng đã bỏ tiền túi ra đầu tư vào một số startup công nghệ như App.io, Privy, CompStak, SupplyHog, Noonswoon, và iMoney trước khi gia nhập 500 Startups.

Mặc dù các nhà sáng lập phải đương đầu với áp lực công việc khổng lồ, họ lại thường không chia sẻ với những người xung quanh, Khailee nói. "Đó đâu phải là điều ta có thể nói với nhà đầu tư. Chúng ta cũng không chia sẻ với nhân viên hay những nhà sáng lập khác."

Khailee còn trích dẫn một nghiên cứu do Harvard Business School thực hiện năm 2012. Nghiên cứu này chỉ ra rằng 65% các thất bại của startup có liên quan đến áp lực cá nhân. Anh cũng đã từng nghe một số nhà sáng lập trong danh mục đầu tư của 500 Startups ở nhiều nước khác nhau nói với anh rằng kể từ khi họ thành lập công ty, tháng nào họ cũng tăng 1kg.

"Một trong số họ có công ty đã hoạt động được 12 tháng, và anh ta đã tăng 12kg!" Khailê nói. "Là một VC, tôi cảm thấy đó là trách nhiệm của mình." Anh nói thêm: "Cảm giác sợ hãi, áp lực, hay mâu thuẫn giữa các nhà đồng sáng lập là những vấn đề rất cá nhân, thế nhưng chúng lại có thể là nguyên nhân dẫn đến thất bại cho các công ty."

Những thực tế đáng giật mình khác

500 Startups không muốn giấu giếm vấn đề này. "Chúng ta đang làm gì sai? Chúng ta có thể làm gì để cải thiện tình hình?" họ suy nghĩ và thấy rằng họ không thể một mình giải quyết vấn đề này. Vì vậy họ cần sự trợ giúp của các chuyên gia.

Hai trong số các chuyên gia đó là tiến sĩ Daniel Cordaro, giám đốc đời sống tại Trung tâm Trí tuệ Xúc cảm tại Yale, và Justin Milano, chuyên gia huấn luyện các lãnh đạo. Họ đã sáng lập Good Startups với mục tiêu "cải thiện khả năng làm việc và đời sống của các nhà sáng lập và đội ngũ của họ."

Họ đã tạo ra bài Đánh giá Nhận thức Nhà sáng lập để giúp bạn tìm ra điểm mạnh cũng như điểm yếu của bản thân. "Nhà sáng lập nào cũng có thể làm bài đánh giá này và ngay lập tức nhận ra bản chất và chất lượng của áp lực họ đang phải chịu đựng, nguồn cơn của những áp lực đó, cái gì cần phải thay đổi, cái gì đang thiếu ổn định, cái gì đã ổn định rồi, và cái gì đang mấp mé ở ranh giới," Khailee nói.

500 Startups đã cho các startup trong và ngoài khu vực Đông Nam Á thực hiện bài đánh giá này, rồi so sánh kết quả giữa các công ty trong khu vực và mức trung bình của toàn cầu.

So với mức trung bình toàn cầu, các nhà sáng lập ở Đông Nam Á ít bị stress về các vấn đề như độ phù hợp với thị trường (product-market-fit) của sản phẩm cốt lõi hay tiềm năng đi đường dài của mô hình kinh doanh. Thế nhưng, xét về lòng trắc ẩn dành cho bản thân, các nhà sáng lập ở Đông Nam Á lại thua kém đồng nghiệp trên thế giới rất nhiều, Khailee cho biết.

"Có vẻ như các nhà sáng lập ở ĐNA có xu hướng tự dằn vặt làm khổ bản thân nhiều hơn nếu như họ làm sai điều gì đó. Chẳng hạn như nếu họ không thể hiện tốt trong một buổi gặp gỡ với khách hàng để bán sản phẩm hay không gọi được vốn từ VC, họ sẽ tự nhủ: Ôi, đáng lẽ ra mình phải làm tốt hơn. Mình hẳn là một nhà sáng lập kém cỏi, v.v..."

Có phải thủ phạm là các "bà mẹ hổ" của chúng ta?

Khailee hỏi Cordaro và Milano tại sao các nhà sáng lập ở ĐNA lại ít 'thương thân' hơn so với những người khác, và làm thế nào để 500 Startups có thể giúp những nhà sáng lập của họ yêu thương bản thân nhiều hơn. Họ đang làm việc cùng với nhau để tìm hiểu sâu vấn đề này.

Hãy nghĩ về những áp lực mà bạn đã chịu đựng trong vòng 1 tuần gần đây rồi tự hỏi: liệu mình có thể sống stress như vậy trong vòng 6 năm cuộc đời tiếp theo không?
Khailee đưa ra suy đoán rằng "trong mỗi cá nhân chúng ta, có lẽ ta vẫn cảm thấy sự hiện hữu của bậc phụ huynh người Á của mình. Nguyên nhân có thể là vì chúng ta đã được nuôi dạy bởi một 'bà mẹ hổ' hoặc một ông bố Á Đông." Dù chúng ta có đạt được nhiều thành tựu thế nào đi chăng nữa, ta vẫn luôn luôn thấy rằng có cái gì đó mà chúng ta đã làm sai hoặc có thể làm tốt hơn. Và gánh nặng tâm lý từ các đấng phụ mẫu Châu Á được chúng ta mang theo kể cả khi đã trưởng thành, khiến ta có cảm giác rằng mình luôn luôn bị chỉ trích khi mắc sai lầm.

Quay trở lại với câu hỏi mà Khailee muốn các nhà sáng lập tự hỏi: liệu mình có thể sống 6 năm nữa với áp lực mà mình đã phải chịu đựng trong vòng 1 tuần trở lại đây hay không?

Nếu câu trả lời của bạn là không, "có thể bạn không có khả năng xây dựng một công ty thành công đáng kể," anh nói và chỉ ra rằng 6 năm là khoảng thời gian trung bình để tạo nên một công ty unicorn (có định giá từ $1 tỉ trở lên)

"Bao nhiêu trong số chúng ta có sức mạnh để theo đuổi con đường startup lâu dài?" anh hỏi. Khailee tin rằng sức mạnh đó hoàn toàn có thể đạt được "nếu như bạn phát triển bản thân" cùng lúc phát triển và mở rộng công ty. Anh nhắc đến Anthony Tan, nhà sáng lập của Grab, như một ví dụ điển hình. "Nếu như bạn nghĩ khởi nghiệp rất khó khăn và bạn phải hi sinh cuộc sống riêng, sức khoẻ và các mối quan hệ để gây dựng một công ty tỉ đô thì hãy nhìn vào Anthony. Bạn sẽ thấy điều mình nghĩ chưa chắc đã đúng hoàn toàn," Khailee nói.

Anh chỉ ra rằng trong thời gian Grab phát triển thành một công ty trị giá nhiều tỉ đô, Anthony vẫn duy trì được vóc dáng và sức khoẻ. "Anh ấy có một đứa con trai mới sinh, vẫn dành thời gian cho gia đình mình và đi lễ nhà thờ vào mỗi Chủ nhật. Anthony có một nền móng toàn diện để phát triển bản thân tương đương với phát triển công ty."

Chương trình accelerator về quản lý đời sống cá nhân

Tại 500 Startups, mà cụ thể hơn là 500 Durians (quỹ của 500 Startups dành cho ĐNA), họ muốn giải quyết vấn đề stress của các nhà sáng lập bằng cách tạo dựng nhiều sự kết nối người với người giữa họ. Họ muốn xây dựng một vòng tròn bằng hữu cho các nhà sáng lập. "Chúng tôi muốn xây dựng cộng đồng 500 mạnh mẽ. Những vòng tròn bằng hữu này sẽ có nhiều mắt xích liên kết nhau lại. Có thể 500 Startups không thể giúp đỡ các nhà sáng lập mọi lúc mọi nơi, nhưng những nhà sáng lập hoàn toàn có thể hỗ trợ cho nhau," Khailee chia sẻ.

Đó là lý do tại sao 500 Startups giữ vai trò cố vấn cho công ty Good Startups của Cordaro và Milano, giúp họ kiến tạo chương trình accelerator Breakthrough mà Khailee mô tả là "một chương trình accelerator về quản lý đời sống cá nhân."

Một vài công ty trong danh mục của 500 Startups đã đăng kí tham gia chương trình này. Chương trình này không nhằm mục đích tăng tốc cho công ty của bạn "mà là để giúp bạn cố gắng tăng tốc chính bản thân mình," Khailee nói.

Bản thân quỹ 500 Startups cũng đang vận hành 500 Kobe, một chương trình accelerator kiêm mạng lưới bằng hữu. Các thành viên của chương trình này không mất cổ phần của công ty khi tham gia.

Khailee giải thích: "Chúng tôi muốn những vòng tròn bằng hữu này không chỉ giới hạn cho các công ty trong danh mục của chúng tôi mà còn cả các startup ở ngoài nữa. Các chương trình accelerator của chúng tôi trên toàn cầu thường chỉ dành cho các công ty mà chúng tôi đầu tư và có lấy cổ phần, tuy nhiên chương trình này hoàn toàn rộng mở cho bất kì nhà sáng lập nào muốn đăng kí tham gia."

Bạn có thể ứng tuyển vào chương trình 500 Kobe tại đây.

Thông điệp cuối cùng mà Khailee truyền tải đến với khán giả tại TIA Singapore là, "Có rất nhiều điều trong cuộc đời không đáng để bạn phải hi sinh mạng sống của mình hay hi sinh những người khác để đạt được chúng. Và nếu như bạn thật sự muốn phát triển và mở rộng công ty, bạn cần phải nghĩ về việc phát triển chính mình."

Khailee cam đoan rằng xác suất thành công khi làm startup của bạn sẽ cao hơn nếu như bạn có thể thoả thuận với nhân viên, các thành viên trong đội, nhà đầu tư, bạn bè thân thiết, người yêu hay vợ chồng rằng bạn sẽ chia sẻ với họ khi có việc không hay xảy ra và tìm sự giúp đỡ từ họ. Và Khailee cũng muốn giúp đỡ bạn.

Xem bài viết gốc bởi Khailee Ng tại đây. Bản dịch do 500 Startups Việt Nam cung cấp.

Thành phố San Francisco
Tầng 6, 814 Mission,
San Francisco, CA 94103, USA

© 2010-2019 500 Startups