); ga('send', 'pageview');

Bài viết của tác giả Kody Myers, chuyên viên phân tích tại Paro - mạng lưới dành riêng cho các chuyên gia tài chính hàng đầu.

Khái niệm "mô hình" (model) là một khái niệm thường gặp trong lĩnh vực kinh doanh. Khi nhắc tới mô hình, nhiều người thường liên tưởng tới những hình ảnh bảng biểu lằng nhằng và phức tạp. Tuy vậy, khi làm chủ một công ty, thay vì nhờ vả "bạn bè có bằng cấp MBA," bạn nên và hoàn toàn có thể tự tìm hiểu để nắm được những điều cơ bản nhất về mô hình tài chính. Vậy, mô hình tài chính là gì?

Một mô hình tài chính là phương tiện giúp bạn tiên đoán tương lai. Cũng giống như một nhà khí tượng học dự báo thời tiết, một mô hình tài chính chỉ mang tính chất dự đoán, không cố định và cần được cập nhật thường xuyên. Các mô hình dựa vào một nhóm những giả thiết (và đôi khi cả lịch sử kinh doanh) để dự đoán tình hình hoạt động của công ty trong tương lai. Mặc dù chỉ là dự đoán, mô hình tài chính là cơ sở so sánh tốt, giúp bạn tiên đoán kết quả của những viễn cảnh khác nhau để sẵn sàng cho mọi tình huống.

Bạn có thể xây dựng một mô hình tài chính cơ bản một cách dễ dàng bằng các phần mềm như Excel. Chúng tôi sẽ giới thiệu những mục căn bản nhất của một mô hình tài chính cũng như một số tip về cách duy trì mô hình, đi kèm một template mẫu để giúp bạn bắt đầu.

NHỮNG MỤC CĂN BẢN CỦA MÔ HÌNH TÀI CHÍNH

Mô hình của bạn cần có 4 phần (tab) sau đây:

BÁO CÁO LÃI LỖ (P&L - PROFIT & LOSS)

Báo cáo Lãi Lỗ (hay còn gọi là Báo cáo Kết quả Kinh doanh) là báo cáo ghi nhận doanh thu và chi phí để tính toán được con số lợi nhuận ròng. Nếu bạn có báo cáo tài chính của quá khứ, mô hình của bạn nên được xây dựng làm sao cho hợp lý với con số của những thời kì trước. Nếu không, bạn có thể tuân theo format đơn giản sau đây:

Tổng Doanh thu $100,000
(Trừ: Giá vốn hàng bán) $20,000
Doanh thu Gộp $80,000
(Trừ: Tổng Chi phí SG&A) $65,000
Lợi nhuận ròng: $15,000

 

BÁO CÁO LƯU CHUYỂN TIỀN TỆ (CASH FLOW STATEMENT)

Thông thường, ở các công ty nhỏ, lợi nhuận ròng trong Báo cáo Lãi Lỗ sẽ bằng khoản tăng/giảm của tiền mặt trong thời gian đó. Tuy nhiên, Báo cáo Lưu chuyển Tiền tệ có thêm một công dụng khác là phản ánh các hoạt động tài chính như các khoản vay kinh doanh hoặc vốn gây quỹ được. Những hoạt động này không được ghi lại trong Báo cáo Lãi Lỗ (vì không phải là lợi nhuận), do đó Báo cáo Lưu chuyển Tiền tệ có vai trò quan trọng trong việc dự đoán nhu cầu về dòng tiền, tốc độ chi tiêu và "đường băng" (thời gian doanh nghiệp tồn tại được với số tiền đang có) trong tương lai.

Tiền mặt thu từ bán hàng $100,000
Trừ: Các chi phí trả bằng tiền mặt $20,000
Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh (cash burn) $80,000
Số dư tiền mặt đầu kì $200,000
+/- Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh $80,000
Cộng: Tiền mặt từ các hoạt động tài chính $50,000
Số dư tiền mặt cuối kì $330,000

 

BÁO CÁO CHI PHÍ NHÂN SỰ

Chi phí nhân sự thường là khoản chi phí lớn nhất của các công ty. Chính vì vậy, bạn cần có một mục riêng trong báo cáo tài chính để có thể dự báo chính xác các khoản như lương, thưởng, thuế và các khoản tăng lương. Khi công ty phát triển, bạn cũng nên tính đến khả năng thuê thêm nhân viên. Đừng quên ghi chú cả ngày bắt đầu làm việc của nhân viên mới để dự tính khi nào lương của nhân viên này sẽ được ghi nhận vào mục chi phí trong Báo cáo Lãi Lỗ.

CÁC GIẢ THIẾT

Nhiều công ty thường hay gộp giả thiết vào các công thức tính hoặc rải rác các giả thiết trong khắp mô hình. Làm như vậy có thể tiện hơn khi xây dựng mô hình, nhưng về sau, cách làm này có thể khiến bạn bị rối khi quyết định thay đổi và thử nghiệm những tình huống khác nhau. Nếu thay vào đó, bạn tổng hợp tất cả các giả thiết vào một tab riêng, mọi thứ sẽ có ngăn nắp hơn và cũng dễ dàng hơn khi người khác muốn xem và sử dụng mô hình.

CÁC MẸO ĐỂ DUY TRÌ MÔ HÌNH TÀI CHÍNH

Hãy cân nhắc thật kĩ khi đưa ra các giả thiết

  • Dự đoán chính xác doanh thu trong tương lai là việc gần như không thể, thế nhưng dự đoán các chi phí lại khác
  • Việc xây dựng một mô hình thành công phụ thuộc nhiều vào việc dự đoán các chi phí và logic đằng sau những con số chi phí đó (nguyên nhân nào khiến những con số này tăng hay giảm)
  • Nếu bạn có logic vững vàng cho dự đoán mức tăng/giảm chi phí trong các tình huống bán hàng khác nhau, bạn có thể từ đó mà đưa ra những dự đoán về doanh thu một cách hợp lý

Không nên có những con số mang tính chất tuyệt đối (nhập thẳng giá trị thay vì sử dụng công thức)

  • Một mô hình hữu ích phải là một công cụ mang tính tương tác cao, có thể áp dụng để dự đoán nhiều hoàn cảnh khác nhau và tự điều chỉnh chính xác khi các giả thiết thay đổi
  • Những giá trị cố định tuyệt đối sẽ khiến bạn mất rất nhiều thời gian để cập nhật nếu như bạn muốn thử chạy mô hình với các tình huống khác nhau (chẳng hạn như khi bạn muốn thử xem nếu tốc độ tăng trưởng quý I cao hơn thì sao)
  • Bạn sẽ quên mất giá trị nào cần thay đổi. Nếu như các giả thiết của bạn không dựa trên logic về chi phí, rất có khả năng bạn sẽ quên mất mục nào cần được cập nhật khi thay đổi sang một tình huống tăng trưởng doanh thu khác.

Sắp xếp gọn gàng

  • Trật tự ngăn nắp là yếu tố quyết định hiệu quả của một mô hình tài chính
  • Kể cả những mô hình đơn giản nhất cũng có vô số những giả thiết, dữ liệu, tab và các con số kết quả, cho nên việc ghi nhớ số nào nằm ở đâu và liên kết với nhau ra sao là rất khó
  • Vì vậy, để cho việc sử dụng mô hình và thử nghiệm một giả thuyết mới dễ dàng nhất có thể, hãy sử dụng các dạng thức một cách nhất quán từ đầu đến cuối và tạo ra những tab riêng rẽ khi cần thiết

Chúng tôi hi vọng bài viết này đã giúp bạn hiểu thêm về những yếu tố cần có trong một mô hình tài chính. Cho dù bạn là CEO của một công ty Fortune 100 hay là một người đang khởi nghiệp trong garage nhà mình, hãy cố gắng xây dựng một mô hình tài chính tốt để có thể đưa ra những quyết định kinh doanh hợp lý hơn.

Tip cuối cùng chúng tôi dành cho bạn là: hãy tự lượng sức và lượng thời gian mình có. Nếu sử dụng Excel không phải là sở trường của bạn, hãy cân nhắc việc tìm người giúp đỡ. Thay vì vò đầu bứt tóc cả mấy ngày đêm, hãy để việc này cho một chuyên gia phân tích tài chính có kinh nghiệm. Họ chỉ cần mất một vài giờ để có thể xây dựng một mô hình tài chính cho bạn.

Editor’s note: the experts at Paro created an Excel model template that could be really useful for many businesses. You can download it tại đây..

Xem bài viết gốc bởi Kody Myers tại đây. Bản dịch do 500 Startups Việt Nam cung cấp.

Thành phố San Francisco
Tầng 6, 814 Mission,
San Francisco, CA 94103, USA

© 2010-2019 500 Startups