Phiên hội đàm Startups: Đẩy mạnh đổi mới tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ASEAN 2018. Ảnh: World Economic Forum / Sikarin Thanachaiary

Tháng 9 vừa qua chúng tôi đã tham dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới ASEAN 2018, với Eddie cùng thảo luận tại phiên hội đàm “Startups: Đẩy mạnh đổi mới”. Các diễn giả khác bao gồm:

  • Simon Milner, Vice-President, Public Policy, Asia-Pacific, Facebook
  • Reynazran Royono, Founder and CEO, Snapcart
  • Shailendra Singh, Managing Director, Sequoia Capital
  • Tan Hooi Ling, Co-Founder, Grab
  • Edward Thai, Partner, 500 Startups

Các diễn giả đưa ra cái nhìn chân thực về những khó khăn đặc trưng tại Đông Nam Á, từ khác biệt ngôn ngữ và tiền tệ cho đến tính cục bộ địa phương. Mặc dù vậy, đây cũng là chất xúc tác cho thành công: những công ty có khả năng vượt qua giới hạn biên giới đang ngày càng vững mạnh hơn bao giờ hết, không phải bất chấp, mà nhờ vào chính sự đa dạng của các quốc gia Đông Nam Á này. Mọi người tin tưởng rằng Đông Nam Á hiện giờ chính là mảnh đất hứa, nơi các nhà kinh doanh có sự bền bỉ, tháo vát, và can đảm để biết điều không tưởng thành hiện thực. Dưới đây là 8 điều đáng chú ý từ phiên hội đàm:

 

1. Đông Nam Á là vùng đất của cơ hội

Hooi Ling từ Grab mở đầu buổi đối thoại bằng cách khẳng định “Đông Nam Á là vùng đất của cơ hội. Mọi nơi tôi nhìn tới, tôi thấy sự thiếu hiệu quả, tôi thấy cơ hội; đó là hai mặt của một đồng tiền.”

Tinh thần kinh doanh vẫn luôn là động lực chính đằng sau sự phát triển kinh tế nhanh chóng của các nước ASEAN. “Chỉ trong một vài năm, tôi đi từ việc thấy một hệ sinh thái startup gần như không tồn tại ở Đông Nam Á, cho đến cống hiến của sự nghiệp của mình cho việc này, gia nhập công tư venture capital giai đoạn đầu năng động nhất Đông Nam Á. Tại sao? Sự phát triển kinh tế vĩ mô nhanh chóng, truy cập internet phổ biến, và quan trọng nhất là bằng chứng cho thấy founder tại Đông Nam Á cũng tài giỏi như founder nơi khác trên thế giới,” Thái chia sẻ những lý do chính đằng sau sự hoạt động năng động của 500 Startups trong vùng.

Các diễn giả nhắc tới những cơ hội mới để phát triển trong thời đại số. Milner từ Facebook cho biết thêm: “Giờ là lúc tốt nhất để theo đuổi giấc mơ của bạn. Nếu bạn có một ý tưởng, có rất nhiều cơ hội trong Đông Nam Á để phát triển ý tưởng thành doanh nghiệp, gây dựng vốn, và quảng bá sản phẩm của bạn trên những nền tảng như Facebook.”

 

2. Founder ở đây có sự năng động để biến điều không thể thành có thể

Singh từ Sequoia chia sẻ sự tin tưởng vào khả năng tháo vát của các founder: “Trong từ điển của startup và đổi mới, không có “sự bi quan”. Từ này không tồn tại trong từ điển của chúng ta. Founder làm điều kỳ diệu từ bàn tay trắng. Họ có sự năng động, sự bền bị, sự kiên trì để biến điều không tưởng thành hiện thực, ngay cả khi thế giới xung quanh cho rằng không có niềm tin. Founder không tìm lý do bào chữa, founder chỉ cần một tia sáng để tin rằng phía sau cánh của là mặt trời.”

 

3. "Kẻ đột biến” đang trở thành người khổng lồ

Singh cũng cho rằng startups trong vùng có điều kiện đặc biệt để đưa ra những giải pháp thực tế: “Thường thì những startup tại ́n Độ và Đông Nam Á bị chỉ trích rằng họ chỉ là bản sao. Chúng tôi chia các startup thành bản sao, đột biến, hoặc loài mới. Bản sao giải quyết các vấn đề thường biết theo cách thường biết. Đáng chú ý hơn là những kẻ đột biến: họ giải quyết các vấn đề thường biết, nhưng các giải pháp lại mang tính địa phương cao. Vậy nên thực ra họ đang làm nhiều điều mới mẻ, và thay đổi rất nhanh chóng.”

 

4. Doanh nghiệp cần kiến thức địa phương để phát triển trong ASEAN

Một thế mạnh khác của các startup trong vùng là khiến thức địa phương. Royono từ Snapcart cho biết: “Những người đang xoay chuyển thị trường ASEAN có thế mạnh vượt trội hơn những người đến từ ngoài vùng. Cần có khối lượng kiến thức địa phương nhất định để thành công trong thế giới startup.”

 

5. Không chỉ còn một đường duy nhất cho công nghệ

Sự đa dạng của Đông Nam Á cũng là một xúc tác cho các giải phát công nghệ đa dạng. Singh chỉ ra một lợi thế nữa của việc khởi nghiệp thời điểm này:  Không còn chỉ một đường thẳng duy nhất cho công nghệ. Nhiều người đang xoay chuyển những ngành công nghiệp lớn một cách toàn diện (full stack). Nhiều công ty đang xoay chuyển bán lẻ, vận tải, ngân hàng…một cách toàn diện hơn là chỉ đi theo một đường thẳng của 5 hay 10 năm trước.”

 

6. ASEAN đang xây dựng một văn hóa khởi nghiệp năng động

Tại Việt Nam, khởi nghiệp công nghệ là niềm đam mê quốc gia. Chính phủ nói về việc biến Việt Nam thành một đất nước startup; phụ huynh giờ đã chấp nhận cho con cái đi làm startup thay vì làm việc cho tập đoàn lớn. Hiện tại môi trường khích lệ hơn rất nhiều,” Thái chia sẻ những nhận xét về môi trường startup Việt Nam.

Với ví dụ là dự án NextICorn (Next Indonesia Unicorn) của chính phủ Indonesia, Royono cho biết thêm: "Văn hóa khởi nghiệp tại ASEAN vô cùng phong phú. Tại Indonesia, có hơn 3 triệu cửa hàng nhỏ lẻ thuộc về những nhà kinh doanh địa phương. Khi tôi mới xây dựng công ty 3 năm trước, có rất nhiều khó khắn trong việc thành lập một công ty, nhưng giờ đã dễ dàng hơn rất nhiều với sự hỗ trợ của chính phủ.”

 

7. Các công ty Đông Nam Á đa dạng phản ánh sự đa dạng của vùng

Khi được hỏi về sự đa dạng và cân bằng giới tính trong thế giới startup, Hooi Ling trả lời: “Biết rằng Đông Nam Á rất đa dạng và nhiều khía cạnh, chúng tôi chỉ có thể cung cấp những giải pháp tốt nhất cho khách hàng bằng việc cũng có một đội ngũ đa dạng. Grab có hơn 40 quốc tịch, và hơn 40% nhân viên là phụ nữ. Mặc dù vậy, Anthony [Tan] và tôi chưa bao giờ nói: ‘Chúng ta cần tuyển người từ nhiều quốc gia nhất’. Với chúng tôi, điều quan trọng nhất là tuyển được người tốt nhất và lãnh đạo tốt nhất cho những vị trí của mình.”

 

8. Xây dựng hệ sinh thái phát triển là điều ưu tiên hàng đầu

Trong việc định hướng sự phát triển của vùng, các diễn giả đồng ý rằng còn nhiều việc cần làm. Thái hy vọng sẽ có những nỗ lực đồng nhất trong việc đổi mới và toàn cầu hóa: “Chúng ta cần tránh khoảng cách về tin học, và cần đảm bảo rằng đổi mới tin học giúp đỡ tất cả mọi người và không chỉ người giàu ở thành phố. Để đạt được diều đó, cả chính phủ và khối tư nhân đều phải hợp tác tăng cường phủ cập internet, kiến thức tin học, và giáo dục phổ cập. Trong tương lai, mọi người sẽ không cần phải ra nước ngoài để có được kiến thức và khả năng kinh doanh quốc tế. Xây dựng một hệ sinh thái năng động và toàn cầu, ngay tại Đông Nam Á, là điều mà chúng tôi nghĩ đến hằng ngày.”

Nhắc đến thành công của Grab, Go-Jek, Tokopedia, và Shopee, Singh nhận xét rằng “những nền tảng này đã và đang giúp cho những người khác phát triển mô hình kinh doanh. Những tấm gương đi đầu là xúc tác lớn trong những thị trường mới, để mọi người cũng trở thành nhà kinh doanh. Một khi người đi đầu đã đạt được vị thế, nhiều người trẻ cũng đã bắt đầu tin rằng mình có thể làm được điều đó.”