); ga('send', 'pageview');

Tác giả: Sam Altman. Bản dịch tiếng Tây Ban Nha

Tại Y Combinator (YC), chúng tôi dành rất nhiều thời gian để tư vấn cho các startup. Những buổi gặp 1:1 với các startup là không thể thiếu, nhưng với mong muốn mở rộng hoạt động của YC, chúng tôi đã soạn một Cẩm nang gối đầu với những hướng dẫn tổng quan nhất dành cho các công ty trong chương trình của mình.

Sau đó, chúng tôi lại quyết định chia sẻ cẩm nang này với tất cả mọi người.

Đây là cẩm nang dành cho những người mới đặt chân vào thế giới startup. Đối với những người đã từng đọc nhiều bài viết của các thành viên YC, phần lớn nội dung ở đây sẽ không có gì mới. Mục đích của cẩm nang này là tổng hợp tất cả những kiến thức đó vào một chỗ.

Cẩm nang này chủ yếu nói về cách bắt đầu xây dựng một startup. Có thể sau này chúng tôi sẽ có phần 2 về “Làm thế nào để nhân rộng mô hình (scale) một startup.”

Mục tiêu của mọi startup là tạo ra một sản phẩm mà người dùng yêu thích. Đạt được điều đó rồi, bạn mới phải tính tới việc làm sao để có thêm nhiều người dùng hơn nữa. Khâu đầu tiên là tối quan trọng -- minh chứng là các công ty đang rất thành công hiện nay. Họ đều bắt đầu với một sản phẩm được những khách hàng đầu tiên yêu thích tới mức những khách hàng này đi kể với những người xung quanh về nó. Thất bại trong khâu này đồng nghĩa với thất bại hoàn toàn. Nếu như bạn tự phỉnh và cho rằng người dùng yêu thích sản phẩm của mình trong khi thực tế lại là điều ngược lại, bạn vẫn sẽ thất bại.

"Nghĩa địa" của các startup đầy rẫy những "nấm mồ" của những kẻ cho rằng mình có thể bỏ qua bước này.

Một sản phẩm được một số ít người YÊU và một sản phẩm được nhiều người THÍCH, cái nào tốt hơn? Nghe thì có vẻ như tổng lượng phản ứng tích cực như nhau, nhưng thực ra trường hợp đầu tiên vẫn tối ưu hơn, bởi vì việc thu hút thêm người dùng bao giờ cũng dễ hơn việc chuyển đổi người dùng từ THÍCH sang YÊU sản phẩm.

Trước khi bạn dấn thân vào con đường startup, chúng tôi xin đưa ra một lời cảnh báo: Làm startup rất khổ! Các nhà sáng lập của YC thường xuyên nói với chúng tôi rằng họ không thể ngờ được rằng làm startup lại khó đến như vậy. Trước khi bắt đầu, họ không hình dung được khối lượng công việc và độ áp lực mà startup mang lại. Thông thường, gia nhập một startup mới thành lập và đang có đà tăng trưởng mạnh là lựa chọn tài chính có lợi hơn.

Mặt khác, xây dựng một startup trên thực tế không mang lại quá nhiều rủi ro cho sự nghiệp của bạn -- nếu như bạn rất giỏi về công nghệ, vẫn có rất nhiều cơ hội việc làm đang chờ bạn ngoài kia nếu bạn làm startup không thành công. Rất nhiều người trong số chúng ta không giỏi trong việc đánh giá rủi ro. Cá nhân tôi cho rằng nếu như bạn có một ý tưởng hay dự án mà bạn thực sự tâm huyết nhưng lại quyết định làm một công việc an nhàn, dễ dàng và nhàm chán thì đó mới chính là rủi ro.

Để khởi nghiệp thành công, bạn cần có: một ý tưởng tuyệt vời (bao gồm cả một thị trường tuyệt vời), một đội ngũ tuyệt vời, một sản phẩm tuyệt vời, và khả năng vận hành tuyệt vời.

Phần I: Ý tưởng

Một trong những điều đầu tiên chúng tôi hỏi những công ty tại YC là họ đang tạo ra cái gì và tại sao.

Chúng tôi mong chờ câu trả lời rõ ràng, ngắn gọn cho các câu hỏi trên và dựa vào đó mà đánh giá cả nhà sáng lập và bản thân ý tưởng của họ. Là một nhà sáng lập, bạn cần phải biết cách suy nghĩ và trình bày rành mạch -- đây là những kĩ năng cần thiết trong mọi việc như tuyển dụng, gọi vốn, bán hàng, v.v... Các ý tưởng nói chung cũng cần phải đủ rõ ràng để có thể lan rộng. Những ý tưởng quá phức tạp thường báo hiệu suy nghĩ rối rắm hay những vấn đề không có thực. Ý tưởng cần phải khiến cho ít nhất vài người phấn khích lần đầu tiên nghe về nó, nếu không, đó là một ý tưởng tồi.

Một câu hỏi khác chúng tôi thường đặt ra là “Ai đang thực sự cần sản phẩm này?”

Lý tưởng nhất là bạn chính là đối tượng khách hàng mà startup của bạn nhắm tới. Nếu không nhà sáng lập phải thấu hiểu khách hàng tiềm năng của mình.

Nếu một công ty đã có lượng người dùng nhất định, chúng tôi nhìn vào mức và tốc độ tăng trưởng của con số này, tìm hiểu xem vì sao nó không tăng nhanh hơn và đặc biệt là người dùng có yêu thích sản phẩm không. Sự yêu thích thường tương đương với việc họ tự nguyện giới thiệu bạn bè sử dụng sản phẩm, không cần công ty phải tác động vào. Một vấn đề nữa mà chúng tôi xem xét là công ty có doanh thu không, và nếu không thì lý do là gì.

Nếu startup chưa có người dùng, chúng tôi sẽ đặt vấn đề: đâu là cái tối thiểu cần xây dựng trước để kiểm nghiệm sản phẩm, hay nói cách khác, chúng tôi cố gắng tìm xem startup nên bắt đầu từ đâu bằng cách lần ngược từ bước cuối cùng đến bước đầu tiên trong trải nghiệm hoàn hảo của người dùng.

Để thử nghiệm một ý tưởng, startup có hai cách, một là tung sản phẩm ra thị trường, và hai là tìm cách bán trước khi có sản phẩm và chờ xem điều gì sẽ xảy ra (VD: cố gắng đạt được một thoả ước hợp đồng - letter of intent - trước khi viết dòng code đầu tiên.) Cách thứ nhất phù hợp với các ý tưởng sản phẩm tiêu dùng B2C (lúc bạn điều tra thị trường, kết quả cho thấy người tiêu dùng nói sẽ mua sản phẩm, nhưng thực tế khi ra mắt thị trường có khi lại không như vậy). Cách thứ hai phù hợp hơn với các ý tưởng sản phẩm B2B (khi một công ty nói với bạn họ sẽ mua sản phẩm của bạn, hãy bắt tay vào làm sản phẩm đó ngay.) Khi làm việc với các startup B2B, một trong những câu hỏi đầu tiên mà chúng tôi sẽ hỏi là có doanh nghiệp nào đã kí thoả ước hợp đồng, ngỏ ý mua sản phẩm mà bạn đang tạo ra chưa. Đối với các startup làm về công nghệ sinh học (biotech) hoặc phần cứng, cách thử nghiệm ý tưởng tốt nhất là trao đổi với khách hàng tiềm năng để tìm hiểu xem cái gì là thành phần nhỏ nhất trong công nghệ mà bạn có thể làm đầu tiên.

Quan trọng là bạn phải biết tiếp nhận phản hồi từ khách hàng để phát triển sản phẩm của mình. Bạn cũng cần phải hiểu khách hàng của mình cực kì rõ, bởi đó chính là nền tảng để đánh giá ý tưởng của bạn, xây dựng một sản phẩm tuyệt vời và một công ty tuyệt vời.

Như đã nói ở trên, làm startup là một quá trình rất gian nan, đòi hỏi nhiều thời gian và mồ hôi công sức. Để có thể phát triển, nhà sáng lập và các nhân viên phải cùng nhau hướng tới một tầm nhìn chung. Vì vậy, chúng tôi cũng thường hỏi các nhà sáng lập lý do họ gây dựng nên công ty của mình là gì.

Một vấn đề nữa mà chúng tôi quan tâm đến là làm thế nào để startup của bạn sau này sẽ giữ vị trí độc quyền (khái niệm độc quyền - monopoly - có nhiều cách định nghĩa, ở đây chúng tôi sử dụng định nghĩa của Peter Thiel.) Đương nhiên là chúng tôi không muốn công ty của bạn đạt được điều này bằng những tiểu xảo cạnh tranh không lành mạnh. Cái mà chúng tôi tìm kiếm là các startup có khả năng phát triển ngày càng mạnh khi mở rộng hoạt động và khó bị các đối thủ copy.

Cuối cùng, chúng tôi cân nhắc thị trường - qui mô hiện tại lớn như thế nào, tốc độ phát triển ra sao, và tại sao trong vòng 10 năm nữa đây sẽ là một thị trường lớn. Chúng tôi muốn hiểu đâu là lý do khiến thị trường mà bạn nhắm tới sẽ tăng trưởng nhanh chóng, và vì sao nó là thị trường mà startup nên theo đuổi. Chúng tôi đặc biệt hứng thú khi công nghệ bắt đầu có những bước tiến mới mà nhiều người còn chưa kịp nhận ra. Các công ty, tập đoàn lớn thường rất kém trong việc tìm tòi và phát triển các cơ hội này. Với bài toán thị trường, nghe thì có vẻ ngược đời, nhưng câu trả lời tốt nhất dành cho các startup là hãy nhắm vào số đông của một thị trường nhỏ.

Một số điều đáng chú ý nữa về ý tưởng:

Đối với chúng tôi, thường các ý tưởng mới mẻ độc đáo sẽ hấp dẫn hơn các ý tưởng hao hao những gì đã có sẵn. Đa số các công ty lớn mạnh ngày này đều từng bắt đầu với một sản phẩm hoàn toàn mới ("mới" còn có thể được hiểu là "tốt hơn gấp 10 lần.") Nếu như startup của bạn có cùng một ý tưởng kinh doanh mà cả chục startup khác cũng đang ấp ủ, hơn nữa ý tưởng này lại rất giống với một sản phẩm đã có trên thị trường, thì chúng tôi sẽ không hào hứng lắm.

Người ta thường nghĩ tạo ra một thứ mới mẻ hoàn toàn thường khó hơn là biến tấu một cái gì đã có sẵn -- nghe có vẻ ngược đời nhưng thực tế lại đúng là như vậy. Khi bạn bắt tay vào xây dựng cái mới, việc thuyết phục mọi người gia nhập nhóm và cùng giúp bạn một tay sẽ dễ dàng hơn.

Những ý tưởng xuất sắc nhất luôn là những ý tưởng ban đầu nghe có vẻ tồi tệ nhưng hoá ra lại tốt. Vì vậy đừng ngần ngại chia sẻ ý tưởng của bạn -- nếu nó thực sự tốt, khả năng cao là khi nghe về nó, chẳng ai muốn ăn trộm nó đâu. Kể cả khi ý tưởng đó đáng ăn trộm, cả nghìn người nghĩ tới thì cũng chỉ có một người sẵn sàng bỏ công sức ra để biến ý tưởng đó thành một công ty thành công. Khi bạn chia sẻ cởi mở về những gì mình đang làm với những người xung quanh, biết đâu đấy ai đó sẽ sẵn lòng giúp đỡ bạn.

Mặc dù phản ứng tích cực từ người đối diện khi lần đầu nghe về ý tưởng của bạn là vô cùng quan trọng, bạn cũng cần chuẩn bị tinh thần để đối phó với khả năng là đại đa số khán giả sẽ chê bai ý tưởng đó thậm tệ. Có thể là họ nói đúng. Cũng có thể là họ chẳng biết gì về cách đánh giá một startup, hoặc là họ đang ghen tị với bạn. Dù nguyên do là gì đi chăng nữa, bạn sẽ phải nghe rất nhiều lời chê bai như vậy. Và bạn sẽ cảm thấy đau đớn, kể cả khi bạn nghĩ rằng mình có thể bỏ chúng ngoài tai, bạn vẫn sẽ bị ảnh hưởng theo cách này hay cách khác. Để đối phó với thực tế này, bạn chỉ có cách gây dựng lòng tin vào bản thân càng nhanh càng tốt để không bị chùn chân khi bị chỉ trích. Hãy nhớ rằng dù bạn có tiến xa đến đâu, xung quanh bạn vẫn sẽ có những kẻ ghen ghét.

Thế trong trường hợp bạn chưa có ý tưởng mà vẫn muốn làm startup thì sao? Đó có lẽ là điều không nên làm, bởi vì sẽ tốt hơn rất nhiều nếu như ý tưởng đến trước, còn việc thành lập startup chỉ là phương tiện đưa ý tưởng đó đến với thế giới.

Chúng tôi đã từng thử nghiệm đầu tư vào một số những đội ngũ sáng lập tiềm năng nhưng chưa có ý tưởng với hi vọng sau khi nhận được tiền, họ sẽ tìm ra được những ý tưởng tốt.

100% đều thất bại. Theo tôi, một phần của thất bại đó là do những nhà sáng lập giỏi thường có rất nhiều ý tưởng tốt (thậm chí là nhiều hơn mức cần có). Tuy nhiên, một vấn đề lớn hơn là khi startup đã được thành lập rồi, bạn sẽ phải nhanh nhanh chóng chóng nặn ra cho được một ý tưởng, và khi công ty đã tồn tại chính thức, bạn sẽ không dám đưa ra những ý tưởng quá điên rồ. Cuối cùng bạn sẽ chọn thực thi một ý tưởng biến tấu nghe có vẻ khả thi nhất. Đó chính là cái bẫy của việc thay đổi mô hình kinh doanh (pivot).

Tóm lại, đừng cố ép mình rặn ra một ý tưởng startup. Thay vào đó, hãy tìm hiểu và học hỏi nhiều thứ khác nhau. Tập thói quen để ý và tìm tòi những vấn đề hiện có, những thứ đang hoạt động không hiệu quả, cũng như những thay đổi lớn về công nghệ. Hãy tham gia vào những dự án mà bạn thấy thú vị. Vươn ra để được tiếp xúc với những cá nhân thông minh, hay ho. Rồi đến một thời điểm nào đó, ý tưởng sẽ tự tìm đến với bạn.

Xem bài viết gốc bởi Sam Altman tại đây. Bản dịch do 500 Startups Việt Nam cung cấp.

Thành phố San Francisco
Tầng 6, 814 Mission,
San Francisco, CA 94103, USA

© 2010-2019 500 Startups